Akekho ohlela isonto elibi kakhulu empilweni yakhe. Ukugoba okukodwa okungalungile, injini emayo, isiphepho esasingekho esibikezelweni โ abantu abavamile, bezimpahla ezijwayelekile, ngokuzumayo baphila ngemithetho yasensimini. Le ncwadi yileyo mithetho, ebhalelwe bona: indlela yokucasha, yokuthola amanzi nokuwenza aphephe, yokwenza umlilo, yokudla ngokwethembeka, yokwazi isiqondiso sakho, yokusayina, yokuphila kunoma yimuphi umhlaba, yosizo lokuqala, nokuphatha lelo khithi elincane elishintsha konke.
Ithembele ngokwethembeka encwadini yokusinda yeButho laseMelika FM 3-05.70 โ umsebenzi osemphakathini, obhalelwe amasosha eyedwa ezindaweni ezinzima โ futhi ilungiswa lapho iziqondiso zesimanje ezivela kuNational Park Service, i-CDC, neRed Cross ziyithuthukise khona. Lapho imithombo yehluka, ikhasi lisho ukuthi iyiphi ebusa. Ifundisa ukuphila nokutholakala kuphela โ yilokho kuphela. Azikho izikhali, akukho ukulwa, azikho izicupho: leyo ngxenye ishiywe ngamabomu, futhi ukushiywa kwayo kumenyezelwe obala kuImithombo.
Futhi leli khasi aliqoqi lutho โ awekho ama-akhawunti, akukho ukubhalisa, awekho amafomu, akukho lutho oluthengiswayo. Lifundisa kuphela.
Konke okusele kule ncwadi kungamakhono. Lesi sahluko sikhuluma ngento amakhono angeke ayithathe indawo yayo: isinqumo, esithathwa kusenesikhathi futhi sithathwe kabusha njalo ngehora, sokubuyela ekhaya. Incwadi yokusinda yeButho laseMelika yakhelwe phezu kwegama elilodwa eliyimfihlo. Lifunde lapha.
Misa. Imizuzu yokuqala inquma okungaphezu kosuku lokuqala. Hlala phansi. Phefumula. Ukwethuka yindlela isimo esibi esiphenduka ngayo sibe yingozi โ uhlamvu luka-U lwencwadi lukhuluma ngqo: ukujaha okungadingekile kuyamosha.
Abalimele bafika kuqala. Uma kukhona olimele, usizo lokuqala lufika kuqala โ ngaphambi kwendawo yokucasha, ngaphambi kwamanzi, ngaphambi kwamasignali, kunoma yisiphi isimo sezulu emhlabeni. Lowo ngumyalelo wencwadi uqobo, futhi awugobi.
Bese wakha iphethini. Indawo yokucasha, amanzi, umlilo, ukudla, amasignali, usizo lokuqala โ uhlele ngendlela indawo yakho nesimo sezulu esikufuna ngayo. Emakhazeni umlilo ungafika ngaphambi kwamanzi. Ehlane emini indawo enomthunzi ifika ngaphambi kwakho konke. Uhlelo lungolwakho, kodwa ukuba nohlelo akuyona into yokuzikhethela.
Incwadi yezempi FM 3-05.70 ibeka ukusinda okuphelele kwizinhlamvu eziyisishiyagalombili. Nazi ngamagama acacile, ngendlela impilo yomphakathi eyizidinga ngayo.
Ukusinda kuvame ukumane kulinde ngobuhlakani. Lindela ubusuku besibili ukuba bube obunzima kunabo bonke โ ukunambitheka okusha kuphelile, futhi abasindisi abakafiki. Lokho kuyinto ejwayelekile. Akusona isigwebo.
Gcina isigqi. Gcina umlilo, hlola amasignali akho, phuza amanzi, uphumule. Imisebenzi emincane eqediwe, inqwabelana, igcina ingqondo ihlangene. Futhi lapho amandla ebukeka ephelile, isithembiso esidala kakhulu kulesi siko sithi lokho akusikho ukuphela kwawo.
“But they that wait upon the LORD shall renew their strength; they shall mount up with wings as eagles; they shall run, and not be weary; and they shall walk, and not faint.”
โ Isaya 40:31 ยท KJV
Inothi elibalulekile: la mavesi angenhla angesiNgisi, avela ku-King James Version. Asilokothi sihumushe iBhayibheli ngomshini โ iZwi liguqulwa ngabantu abaphefumulelwe, hhayi yizinhlelo zekhompyutha.
Umkhuhlane, umoya, nokuba manzi kubulala ngokushesha kunendlala. Esimweni sezulu esibi, indawo yokucasha ingaba ngaphezu kokudla โ ngezinye izikhathi ngaphezu kwamanzi. Yakhe ngaphambi kokuyidinga, okusho ngaphambi kokuba kube mnyama.
Ukuchayeka yisitha esisheshayo. Umuntu ophilile angaphila amasonto amaningi ngaphandle kokudla, izinsuku ngaphandle kwamanzi โ kodwa ubusuku obumanzi, obunomoya obungenandawo yokucasha bungaphela ngaye. Uma isimo sezulu sishintsha, indawo yokucasha iya phambili emgqeni.
Qala ngokushesha kunalokho ocabanga ukuthi uyakudinga. Indawo yokucasha eqalwe kusihlwa iqeda ebumnyameni, ngezandla ezibandayo. Qala ngenkathi ukukhanya, ukufudumala, nokubekezela kusakhona.
Izimpahla zakho ziyindawo yakho yokucasha yokuqala. Zigcine zomile, zigcine zikuwe, futhi uphathe isiqephu ngasinye njengesikhali. Umuntu owomile endaweni yokucasha embi uhlula umuntu omanzi endaweni enhle.
Yonke indawo kufanele iphumelele ezivivinyweni ezimbili zencwadi: inezinto zokwakha, futhi iyisicaba ngokwanele ukuthi ulale phansi ngokukhululeka. Emva kwalokho, hlala kude nezicupho.
Sebenzisa lokho umhlaba osuvele wakwakha โ udonga lwamadwala, isihlahla esiwe, isihlahla esiminyene โ bese uyayithuthukisa. Umsebenzi ongawenzi ungamandla owagcinile.
Iphutha elijwayeleke labasaqalayo yindawo yokucasha enkulu kakhulu. Indawo umzimba owodwa ongeke uyifudumeze iyindawo entshontsha ukushisa kwakho. Yakha inkulu ngokwanele ukuba ulale phansi, iphansi, iqine, nomhlane wakho ubheke emoyeni.
Zihlukanise nomhlaba ngaphambi kokuhlobisa phezulu. Uma ulele, ingxenye enkulu yokushisa komzimba wakho ibalekela phansi uqobo โ incwadi ithi kuze kube ngamaphesenti angu-80. Umbhede ojiyile wamahlamvu omile, izinaliti zikaphayini, noma utshani bungaphezu kophahla oluphindwe kabili.
Itarpaulin, iponcho, noma ishidi lepulasitiki elikhulu, eliboshelwe phakathi kwezihlahla ezimbili njengophahla olutshekile, nehhange eliphansi elibheke emoyeni, lingamelana nobusuku bemvula. Izintambo ezifushane eziboshwe onqenqemeni olutshekile โ izintambo zokuthontsiza โ zivimba imvula ukuba ingagijimi ngezintambo ingene embhedeni wakho.
“God is our refuge and strength, a very present help in trouble.”
โ AmaHubo 46:1 ยท KJV
Ungaphila amasonto ngaphandle kokudla. Ngaphandle kwamanzi, izinsuku โ ngaphansi kokushisa, ezimbalwa kakhulu. Lesi sahluko singumyalelo womsebenzi wencwadi: thola amanzi kusenesikhathi, futhi ungalokothi uthembe ukucaca kwawo.
Hlanza konke. Ngisho namanzi acacile asezintabeni angathwala i-giardia ne-cryptosporidium. Incwadi ibiza kokubili ngamagama, futhi kokubili kungaqeda ukusinda ngaphakathi. Ngaphandle kokuthi amanzi avela ebhodleleni elivaliwe noma empompini owenziwe kahle, awahlanze. Ungenzi okuhlukile ngoba abukeka emuhle.
Londoloza umjuluko, ungalokothi ulondoloze amanzi. IButho lizame ukuqeqesha amasosha ukuthi aphile ngamanzi amancane futhi lakhokha ngokugula okushisayo kwamakhulu โ incwadi uqobo ikusho lokho. Phuza amanzi umzimba owadingayo, ngesikhathi: cishe uhhafu welitha ngehora lapho izinga lokushisa lingaphansi kuka-38 ยฐC, ilitha ngehora ngaphezu kwalokho. Into oyilondolozayo ngumjuluko โ phumula emthunzini, hamba ngamahora apholile, futhi ugcine izimpahla zikuwe ngokumelene nelanga.
Nasezindaweni ezibandayo amanzi ayadingeka โ okungenani amalitha amabili ngosuku. Umkhuhlane ufihla ukoma. Phuza ngewashi, hhayi ngomuzwa.
Amanzi agijimela phansi futhi ahlangana ezindaweni eziphansi. Landela izigodi nemifudlana eyomile uye phansi, futhi umbe ekugobeni okuphansi kwangaphandle komgudu owomile. Ukumanzi kokugcina kuvame ukufihlala ngaphansi kwesihlabathi.
Noma yini oyitholayo, yihluze kuqala ngendwangu bese uyalinda โ bese uyayihlanza. Ukuhlanza nokucacisa akufani.
Ukubilisa kuyindlela ethembekile kakhulu โ futhi iNational Park Service inika izikhathi. Bilisa amanzi ngokuphelele iminithi elilodwa. Ngaphezu kwamamitha angu-2,000 (izinyawo ezingu-6,500) ukuphakama, imizuzu emithathu. Ukubila okuphelele kubulala izinto eziphilayo ezibangela izifo, kuhlanganise nalezo amakhemikhali angazitholi.
Amakhemikhali ayasebenza, ngemingcele. Alandelwe kahle, amanani encwadi asensimini yilawa: amathonsi amahlanu e-tincture ye-iodine engu-2% ebhodleleni lamanzi acacile (ayishumi uma amanzi equkethe udaka noma ebanda), bese ulinda imizuzu engu-30 โ noma amathonsi amabili e-bleach ejwayelekile yasekhaya (5.25%) ebhodleleni, bese ulinda imizuzu engu-30, noma engu-60 uma kubanda noma kunodaka. Isiqondiso sepaki sikusho ngendlela efanayo ngelitha: amathonsi amabili e-bleach noma amahlanu e-iodine, bese ulinda okungenani imizuzu engu-30. Kodwa lalela isexwayiso sencwadi: amakhemikhali awasebenzi ngamaphesenti ayikhulu ngokumelene ne-cryptosporidium โ kulokho ukubilisa noma isihlungi sangempela se-microfilter siyimpendulo.
I-solar still ihamba kancane โ yazi isivuno sayo esiqotho. Ishidi lepulasitiki elicacile elibekwe phezu komgodi osemhlabeni onelanga, elinesisindo sokuthontsiza esitsheni, linika cishe uhhafu welitha kuya kwilitha ngosuku. Incwadi ibala ukuthi okungenani ama-still amathathu ayadingeka ukondla umuntu oyedwa ngosuku. Wakhe uma uhlala. Unganciki kuwo ukuthi uzohamba noma cha.
“When the poor and needy seek water, and there is none, and their tongue faileth for thirst, I the LORD will hear them, I the God of Israel will not forsake them.”
โ Isaya 41:17 ยท KJV
Umlilo upheka, uhlanza amanzi, womisa izimpahla, ufudumeza ubusuku, futhi ubiza abasindisi besuka emakhilomitheni. Futhi uyithuluzi elilodwa kule ncwadi elingakujikela. Lesi sahluko asinaso isiqondiso sevesi ngenhloso: eZwini, umlilo uvame ukuba yisahlulelo nesifaniso โ ngakho lapha uthola okungcono: inhlonipho.
Hlanza indilinga okungenani imitha elilodwa (izinyawo ezintathu) ububanzi kuze kubonakale umhlaba, ngaphambi kwanoma yimuphi umlilo. Futhi ngaphambi kokulaya noma yini, yazi imithetho yomlilo yaleyo ndawo nengozi yomlilo โ ngesikhathi esomile, umgqigqo owodwa wezivunguvungu uhlukanisa umlilo wakho wesignali nomlilo wehlathi.
Ungalokothi ushiye umlilo uwodwa, futhi ungalokothi ulale eduze nomlilo omkhulu. Uwunciphise noma uwucishe ngokuphelele. Ukucisha kusho ukubanda: uwuthele amanzi, uwugoqoze, uwuthele amanzi futhi, bese uwuthinta. Uma usashisa kakhulu ukuthi ungawuthinta, awukakulungele ukuthi ushiywe.
Ungalokothi uvuthe umlilo ngaphakathi kwendawo yokucasha evaliwe. Incwadi ibala ubuthi be-carbon monoxide phakathi kwezindleko zomlilo โ umbulali ongabonakali, onganuki. Umlilo ungaphandle kwendawo yokulala, noma ngaphakathi kwesitofu esifanelekile esinesimoko esifanelekile.
Amatshe amanzi noma anezimbotshana angaqhuma uma eshisiwe. Zungeza umlilo ngamatshe omile, aqinile kuphela โ noma ungawuzungezi nhlobo.
Umlilo ume phezu kwemilenze emithathu, futhi ukususa noma iyiphi yawo uwuwisa: umoya, ukushisa, uphethiloli. Yonke inkinga ngomlilo iyinkinga yomlenze owodwa omfushane.
Qoqa osayizi bobathathu ngaphambi kokushaya isipaki.
Qoqa okungaphezu kwalokho ocabanga ukuthi uyakudinga. Bese uphinda kabili. Ayikho indoda eke yazisola ngo-03:00 ukuthi inqwaba yayo yezinkuni yayinkulu kakhulu.
I-Tepee: misa izinti zokubasa njengekhoni phezu kwebhola lesihlakala bese ulaya phakathi. Njengoba livutha, izinti ziwa ngaphakathi futhi zondle umlilo โ isakhiwo esixolelayo, esisebenza noma izinkuni zangaphandle zimanzi.
I-Pyramid: izingqimba zezingodo ezibekwe ngokunqamula, isingqimba ngasinye sincane kunaleso esingaphansi kwaso, futhi silaywe phezulu. Livutha liye phansi lona ngokwalo โ yifomu incwadi elikhethayo lomlilo ongadingi ukunakekelwa kakhulu ubusuku bonke.
Emazweni eqhwa, wakha umlilo wakho phezu kwesiteji sezingodo eziluhlaza. Ngaphandle kwaso umlilo uzomba ithuna lawo emanzini ancibilikile. Udonga lwezingodo noma amatshe ngemuva komlilo lubuyisela ukushisa kuwe futhi luvimbe umoya โ udonga olubuyisayo lufanele isikhathi sokulwakha ngobusuku obubandayo.
Yondla amalahle ahlezi. Agoqwe phansi ngaphansi komlotha ebusuku, umbhede wamalahle uvame ukuphila kuze kube sekuseni, ukusindise emsebenzini onzima kakhulu wosuku โ ukuqala phansi.
Umentshisi owomile ophethwe owomile uyinkosi โ uwugcine ungamanzi, futhi uwuphathe emaphaketheni angaphezu kwelilodwa (Isahluko 10). Uma uphela, izindlela zakudala zisasebenza โ futhi zonke zifuna isihlakala esomile kunazo zonke ongazithola.
Yonke yalezi zindlela ingeyokuthi uzilolonge ngaphambi kokuzidinga โ ekhaya, ngokukhululeka. Umthetho weNcwadi yamaScout uyasebenza lapha: ungalokothi uzame ikhono okokuqala emakhazeni, ebumnyameni, noma engozini.
Ukudla kuyinto yesithathu โ ngemva kwendawo yokucasha namanzi โ ngoba umzimba wakhelwe ukukulinda: hhayi amahora, kodwa amasonto. Lowo mkhawulo uyisipho. Wusebenzisele ukudla okuqinisekile. Ungalokothi uwuchithe ekudleni okucishe kuqiniseke.
Yidla kuphela lokho ongakuqinisekisa ngokuqinisekileyo. Leso isexwayiso sencwadi, futhi siyisexwayiso esinamandla aphelele. I-hemlock enobuthi ibulale abantu ababeyiphambanisa nesanqante sasendle. Isitshalo osicishe usazi yisitshalo ongayidliyo.
Ungalokothi udle amakhowe asendle angaziwa esimweni sokusinda. Ayikho isivivinyo kulesi sahluko โ noma kuphi โ esenza ikhowe elingaziwa liphephe. Futhi elibi kunawo wonke likhombisa izimpawu ngemva kwezinsuku, ngenkathi kungekho lutho olungasiza. Umthetho wencwadi uphelele, nowale ncwadi unjalo.
Pheka lokho ongakupheka, nganoma isikhathi nakuphi. Ukushisa okuphelele kubulala izinambuzane nezifo ukudla kwasendle okuzithwalayo. Ukudla okuluhlaza kuyindlela yokugcina, hhayi isimiso.
Qala ngokudla osuvele ukwazi engadini nasensimini โ i-dandelion, i-cattail, i-plantain, ama-acorn ageziwe ubumunyu bawo, ama-berry obungawabiza igama lawo uvale amehlo. Ukudla ojwayelene nakho akudingi sivivinyo.
Ngesitshalo ongeke usiqinisekise, incwadi inika isivivinyo sokudliwa kwendawo yonke โ futhi isifundo saso sangempela ukuthi ukuqiniseka kuhamba kancane kangakanani. Isitshalo esisodwa, ingxenye eyodwa ngesikhathi esisodwa: zila ukudla amahora ayisishiyagalombili; thinta ucezu ngaphakathi kwendololwane noma esihlakaleni imizuzu engu-15; bese uthinta ucezu ngomlomo imizuzu emithathu, kulandelwe ilulimi imizuzu engu-15, kulandelwe ukuhlafuna nokubamba imizuzu engu-15 ngaphandle kokugwinya; bese ugwinya bese ulinda amahora ayisishiyagalombili; bese udla ingxenye yesine yendebe bese ulinda amanye amahora ayisishiyagalombili. Ingxenye ngayinye yesitshalo ngayinye ithatha usuku olungaphezu kolulodwa ukuba iphumelele. Uma kukhona okungahambi kahle nganoma yisiphi isigaba, isitshalo sesiphendule: cha.
Futhi ngeqa isivivinyo uqobo nganoma yini ene: uju olumhlophe olunobisi noma olushintshile umbala ยท ubhontshisi, ama-bulb, noma imbewu engaphakathi kwama-pod ยท ukunambitheka okubabayo noma okunesiponji ยท ameva, izinwele ezinhle, noma uboya ยท amaqabunga afana ne-dill, isanqante, i-parsnip, noma i-parsley ยท iphunga le-alimondi emaqabungen noma okhunini olumnyama ยท amakhanda ezinhlamvu anezikhwebu ezipinki, ezinsomi, noma ezimnyama ยท iphethini yokukhula enamaqabunga amathathu. Lezo yizinto incwadi ezichithayo. Uzolahlekelwa ukudla okuthile okudliwayo. Kungasindisa impilo yakho.
Ukudla okuningi kakhulu emhlabeni kuhamba ngezinyawo eziyisithupha. Incwadi ibala izinambuzane ngamaprotheni angamaphesenti angu-65 kuya kwangu-80 โ uma kuqhathaniswa namaphesenti acishe abe ngu-20 enyameni yenkomo. Izibungu ezitholakala ezinkunini ezibolile, amathemithi, izintuthwane, namakhilikithi kuwukudla okuqotho uma ingqondo ivuma.
Izinhlanzi ziwukudla kwasendle okubanjwa kalula kakhulu, uma uzidoba lapho izinhlanzi zihlala khona ngempela. Zidla kahle kakhulu ngaphambi kwesiphepho, futhi ziphumula lapho umgudu uphumula khona โ ema-eddies ngemuva kwamadwala, ezizibeni ezijulile, nangaphansi kwamahlathi alengayo noma izingodo ezicwilile.
Intambo nehhuku encane, kanye nesibungu noma isikelemu njengesithiyo, kuyindlela ephelele. Yenza amahhuku ngezinto ezitholakalayo โ ameva noma izingcezu zamathambo โ uma kudingeka. Azikho izinhlanzi zamanzi ahlanzekile ezinobuthi โ kodwa hlonipha i-catfish: ameva ayo e-pectoral ayaluma, futhi amanxeba angaba nezifo. Pheka zonke izinhlanzi zamanzi ahlanzekile ngokuphelele; izinambuzane zingokoqobo. Ezindaweni ezishisayo qaphela izilwane ezinkulu ezidla amadwala โ ezinye zithwala ubuthi obubizwa nge-ciguatera, obungashi ngomlilo.
“And God said, Behold, I have given you every herb bearing seed, which is upon the face of all the earth, and every tree, in the which is the fruit of a tree yielding seed; to you it shall be for meat.”
โ Genesise 1:29 ยท KJV
Ukuzulazula okungcono kakhulu yikho ongakudingi. Abasindisi bazofuna lapho uhlelo lwakho luthe ukhona. Hamba kuphela lapho wazi ukuthi usizo lukuphi, ukwazi ukubona noma ukuzwa indlela eya khona, futhi usushiyile umyalezo emhlabeni uqobo โ inothi, umcibisholo, izimpawu zezihlahla โ ofunda ukuthi uyaphi. Lapho ke la mathuluzi amadala azuza indawo yawo.
Ukuhlala lapho ukhona kuyisinqumo sokuzulazula โ futhi ngokuvamile esilungile. Umuntu ohambayo kunzima ukumthola futhi kulula ukumlimaza. Hamba lapho indlela eya osizweni iqinisekile, hhayi lapho ukhathele nje ukulinda.
Maka indlela yakho njengoba uya โ amagatsha aphukile, amatshe ahleliwe, imicibisholo yezinti โ ukuze ukwazi ukubuyela endaweni yokucasha futhi, uma ukuhamba kwakho kwehluleka, abasindisi bakwazi ukukulandela.
Hamba ngamahora amahle. Misa kusenesikhathi ngaphambi kokuba kube mnyama, futhi ungalokothi uxazulule indlela ngokuqagela ongakuqinisekisa. Usuku oluhanjwe ngendlela engalungile luyimbobo ejulile kunendawo yokuqala.
Ilanga liphuma empumalanga futhi lishona entshonalanga โ cishe, futhi cishe kwanele. Ithunzi lalo likunika okungcono: indlela yethunzi-nesihloko yencwadi, esebenza noma kuphi emhlabeni.
Iwashi eline-analog liyasebenza futhi. Emkhathini osenyakatho, libeke phansi uyisicaba bese ukhomba isandla samahora elangeni; phakathi kwesandla samahora no-12 kungumugqa wenyakatho-ningizimu. (Ngesikhathi sokulondoloza ukukhanya kwelanga sehlobo, sebenzisa u-1 esikhundleni sika-12.) Futhi ebusuku inyanga igcina isithembiso esicishe sibe khona: uma iphuma ngaphambi kokushona kwelanga, uhlangothi lwayo olukhanyayo lubheke entshonalanga; uma iphuma ngemva kwamabili, uhlangothi olukhanyayo lubheke empumalanga.
Inkanyezi yaseNyakatho ayinyakazi โ uma uyithola, inyakatho yangempela ilenga esibhakabhakeni. Kusukela ku-Big Dipper, izinkanyezi ezimbili zomphetho wangaphandle wendebe yayo ziyizikhombisi: welule lowo mugqa phezulu cishe ngokuphindwe kahlanu kunebanga phakathi kwazo, futhi ufika kuyo.
Umkhathi oseningizimu awunayo inkanyezi yesigxobo. Sebenzisa i-Southern Cross: welula i-axis yayo ende cishe ngokuphindwe kane nengxenye kuya kahlanu, bese uwisa lelo phuzu phansi esibhakabhakeni, futhi ubheke eningizimu.
Ukuhoxa kwenkolelo-ze: ubulembu abukhuli ohlangothini olusenyakatho lwesihlahla kuphela โ incwadi uqobo iyayichitha le ndaba endala, ngoba ubulembu bukhula nxazonke zezihlahla eziningi. Iziqondiso zobulembu ziyizindaba, hhayi ithuluzi. Indlela yokugcina engcono: inaliti ehlutshiwe ohlangothini olulodwa phezu kukasilika noma ezinweleni iba nozibuthe; iyantanta eqabungeni emanzini ethule, izolala emgqeni wenyakatho-ningizimu.
“In all thy ways acknowledge him, and he shall direct thy paths.”
โ IzAga 3:6 ยท KJV
Ukutholwa kuyingxoxo: qaphela kuqala, bese uqondakala. Konke okulesi sahluko kungenxa yokuqala leyo ngxoxo โ ngokuzwakala, ngokucacile, futhi ngamasignali abasindisi emhlabeni wonke asebeqonda.
Qala ukusayina kusenesikhathi, ngenkathi usenemandla. Usuku otholakala ngalo akulona usuku oqala ngalo ukwakha umlilo wesignali. Yilungiselele, uyimboze, futhi uyilungele ukulaywa ngesikhathi ozwa ngaso injini.
Sayina endaweni evulekile, ephakeme โ indawo evulekile neyisicaba enkulu kunazo zonke ongayifinyelela, ebonakala esibhakabhakeni. Isignali ephelele engaphansi komphezulu ovaliwe iyimfihlo, hhayi isignali.
Noma iyiphi idivayisi yokucela usizo ophetheyo ihlula konke okulapha. Ifoni enebha eyodwa yesignali, i-personal locator beacon, impempe ebhaka lakho โ sebenzisa amathuluzi esimanje kuqala, futhi usebenzise amadala njalo. Ukuphindaphinda akusiyo imosha; yindlela abantu abatholwa ngayo.
Imvelo ayenzi abathathu. Ngakho abathathu banoma yini, bephindaphindwa, kuyisignali yamazwe omhlaba yokuhlupheka โ amehlo nezindlebe zabasindisi zilungiselelwe kuleyo frequency.
Ngosuku olucacile, isibuko sesignali siyidivayisi yakho engcono kakhulu โ isikhala. Noma isiphi isibuko noma insimbi epholishiwe iyasebenza. Abashayeli bezindiza babike ukubona ukukhanya kwaso kusuka ku-160 km (cishe amamayela ayikhulu) ezimweni ezikahle. Khomba ngendlela elula: bamba indawo yokukhanya kwelanga entendeni yakho ephakanyisiwe, iminwe yakho ibe sesimweni se-V; beka indiza ku-V ngenkathi ugcina ukukhanya entendeni yakho; bese unyakazisa isibuko kancane ukuze ukukhanya kushele phezu kwethagethi. Zilolonge ekhaya โ kungumkhono wemizuzu emihlanu okhokha kumamayela ayikhulu.
Ebusuku, ithoshi liyakhuluma. Igama lomhlaba wonke lithi SOS: ezintathu ezimfushane, ezintathu ezinde, ezintathu ezimfushane โ bese uphinda, futhi uqhubeke uphinda. Kungaba futhi ukungqongqoza okuthathu, izimpempe ezintathu, noma yibaphi abathathu abavela ngesigqi esifanayo.
Yandlala izimpahla noma izinto ezinemibala ekhanyayo endaweni evulekile ngezimo ezinkulu, eziqondile ukuze zisebenze ngenkathi uphumula. Imvelo iyagwema imigqa eqondile nokuhluka okunamandla; yingakho kanye kubonakala.
Lapho indiza iseduze, uphawu olulodwa olukhulu luhlula inkulumo. Lwakhe ngamahlamvu, amatshe, izimpahla, noma iqhwa eligxotshiwe โ okungenani amamitha angu-4 (izinyawo ezingu-13) ububanzi namamitha angu-6 (izinyawo ezingu-20) ubude, lukhulu ngendlela ongayenza, ngokuhluka okucace kakhulu ongakwenza, futhi lubekwe laya enyakatho-ningizimu ukuze ithunzi lelanga luluveze. Abashayeli bezindiza emhlabeni wonke bayayiqonda le mihlanu:
Uma umshayeli wendiza enyakazisa amaphiko endiza yakhe, umyalezo wakho wamukelwe futhi waqondakala. Kusukela lapho, landela imiyalelo yakhe, gcina amasignali akho, futhi uhlale lapho ukhona kuze kube yilapho isandla sangempela sifika kuwe. Ukutholakala akufani nokukhishwa. Ihora lokugcina lifanelwe isineke esifanayo nehora lokuqala.
“For the Son of man is come to seek and to save that which was lost.”
โ NgokukaLuka 19:10 ยท KJV
Umhlaba ngamunye unendlela eyodwa eyinhloko yokulimaza abantu, nezindlela eziningi ezincane. Yisho eyinhloko โ ukushisa, ukubanda, ukuba manzi, ukuphakama, noma amanzi uqobo โ futhi izahluko eziningi ezingaphambi kwalesi seziyiphendule kuwe.
Hlonipha ushintsho. Ugwadule oluvuthayo emini luya qhwaba ebusuku. Intaba ingazenzela isimo sezulu sayo ngehora elilodwa. Ulwandle oluzolile ekuphumeni kwelanga aluthembisi ukuzola kusihlwa. Gqoka futhi ucishe ngehora elibi kakhulu losuku, hhayi elingcono kakhulu.
Hamba emahoreni anomusa โ bese uphumula emahoreni anonya. Lolo shintsho olulodwa, ukuphumula ngokushisa noma ukuphumula ngobumnyama, luyihlakanipho lendawo elidala kunazo zonke elikhona.
Iphethini iyasebenza noma kuphi: indawo yokucasha, amanzi, umlilo, ukudla, amasignali, usizo lokuqala โ ihlelwa kabusha ngumhlaba omi kuwo.
Londoloza umjuluko, hhayi amanzi (Isahluko 3): incwadi ikhuluma ngqo โ ungalokothi ulinganise amanzi akho. Phuza cishe ilitha ngehora ekushiseni kwangempela. Ukoma kuyaqamba amanga; kuletha okubili kokuthathu kuphela kwalokho okudingayo. Bheka umchamo wakho esikhundleni salokho โ umbala okhanyayo ulungile, omnyama usho ukuthi phuza manje.
Uhlelo lwezimpahla lunegama encwadini: COLDER (isifinyezo sesiNgisi) โ gcina izimpahla zihlanzekile (Clean), gwema ukushisa ngokweqile (Overheating), gqoka uxega (Loose) futhi ungqimba ngongqimba (Layers), uhlale womile (Dry), uzihlole (Examine), futhi uzilungise (Repair) kusenesikhathi. Umjuluko uyisikweletu esikhokhwa emakhazeni: vula ungqimba ngaphambi kokujuluka, hhayi ngemva kwalokho.
Mboza ikhanda lakho โ incwadi ibala ukuthi ikhanda elingavikelwe lilahlekelwa ngamaphesenti angu-40 kuya kwangu-45 okushisa komzimba โ futhi qaphela umoya: ukubanda komoya (windchill) kuyizinga lokushisa isikhumba sakho esiphila kulo ngempela.
I-hypothermia ingaqala ngaphezu kwezinga lokuqhwa โ isexwayiso se-CDC: nasezingeni lokushisa elipholile elingaphezu kuka-40 ยฐF (4 ยฐC), umuntu omanzi ngemvula, umjuluko, noma amanzi abandayo futhi obandayo ngumoya, uyangena ku-hypothermia. Izimpawu ezigcwele nokuphendula zikwiSahluko 9. Phatha ukuthuthumela okuhlanganiswe nokudideka njengesimo esiphuthumayo ngokwaso.
Ncibilikisa iqhwa neqhwa ukuze uphuze esikhundleni sokukudla โ ukudla iqhwa kubiza ukushisa komzimba okufunayo ukukugcina. Futhi khumbula Isahluko 3: izindawo ezibandayo zisadinga amalitha amabili amanzi ngosuku.
Ezindaweni ezimanzi, ukuhlala womile ngumsebenzi wakho wansuku zonke: khama, linda, jikelezisa. Isethi yezimpahla zomile eyodwa, evaliwe ngokwehlukana, egcinelwe ukulala, iyithuluzi lokusinda, hhayi into yokunethezeka. Amanzi ngokuvamile atholakala โ imivini, uqalo, nokudla imvula uqobo (Isahluko 3) โ kodwa kusafanele ahlanzwe; amanzi afudumele, amile athwala okuningi kunalokho ukoma okungakuxolela, kufaka phakathi ama-leech emanzini angajulile โ axega ngosawoti, noma ngokulaya ngokucophelela ekugcineni โ futhi ungalokothi uwakhiphe ngokwethuka.
Ezintabeni, isimo sezulu singokwendawo futhi siyashesha, futhi umbani ubusa izindawo eziphakeme: uma uzwa ukuduma, yehla futhi ungene endlini noma endaweni yokucasha ephansi kunazo zonke ongayithola โ itende aliyona indawo yokucasha โ futhi ulinde imizuzu engamashumi amathathu ngemva kokuduma kokugcina ngaphambi kokukhuphuka futhi (umthetho weNational Weather Service, othathwe kuNcwadi yamaScout). Wela imifudlana ekuseni lapho iphansi kakhulu, khulula ibhande lebhaka lakho, futhi ungalokothi uwela ngaphezu kwempophoma.
Isiphepho kunoma yikuphi ukuphakama sabelana nomthetho owodwa nogwadule nolwandle: uhlelo lushintsha ngesibhakabhaka. Indawo yokucasha ngaphambi kokuziqhenya.
Emanzini, umkhumbi wakho โ noma i-raft yawo yokuphila โ yindawo yakho yokucasha, inkundla yakho yamasignali, nekheli lakho. Hlala eduze kwawo. Umkhumbi, ngisho nowaphukile, mkhulu, womile kakhulu, futhi kulula ukuwuthola kunombhukudi, futhi ukusesha kuhlala kuqala lapho umkhumbi ukhona.
“If I take the wings of the morning, and dwell in the uttermost parts of the sea; Even there shall thy hand lead me, and thy right hand shall hold me.”
โ AmaHubo 139:9-10 ยท KJV
Usizo lokuqala ensimini lunomsebenzi owodwa: gcina umuntu ephila futhi engabi kubi kakhulu, kuze kufike usizo lwangempela. Ukuhleleka kweRed Cross kulethwa ngaphandle โ hlola, shayela, nakekela โ kunesithiyo esisodwa esibi: ucingo lungathatha izinsuku ukuthi luphendulwe. Lokho kushintsha indlela osebenza ngayo ngokucophelela, hhayi ukuhleleka osebenza ngakho.
Hlola indawo ngaphambi kokuthinta noma ubani. Uhlaka lweRed Cross oluvela kuNcwadi yamaScout lusasebenza: umuntu wesibili olimele akasizi muntu. Bese uhlola olimele, bese uthumela zonke izingcingo onazo โ ifoni, i-beacon, amasignali (Isahluko 7) โ bese unakekela.
Ukopha yiwashi elizwakala kakhulu. Kukho konke okulesi sahluko, ukopha okukhulu yikona kuphela okubala ngemizuzu. Kuphathe kuqala, ngaphambi kwama-splint, ngaphambi kokududuza, ngaphambi kwakho konke.
Ngokuphuka nokulunywa, umthetho wasensimini umugqa owodwa: gcina umuntu ethule, indawo elimele isekelwe njengoba injalo futhi inganyakazi, futhi uthole usizo lochwepheshe ngokushesha ngangokunokwenzeka nganoma yisiphi isignali. Ukwenza izinto ensimini kuphela lapha โ ukuhlinza okunomusa akuwona usizo lokuqala.
Cindezela ngokuqondile nangokuqinile phezu kwendawo yokopha, ngendwangu ehlanzekile kunazo zonke onayo โ futhi ubambe. Uma igazi lingena, engeza izingqimba phezulu; ungalokothi ususe ungqimba lokuqala, noma uzodabula ihlule igazi umzimba olenzayo. Gcina ingcindezi. Phakamisa isitho uma ukwazi ukukwenza ngaphandle kokukhulula ingcindezi.
I-tourniquet iyithuluzi lomuntu oqeqeshiwe โ uma uqeqeshiwe, sebenzisa ukuqeqeshwa kwakho; uma kungenjalo, ingcindezi nokubekezela ngamathuluzi akho. Pakisha inxeba elijulile ngendwangu ehlanzekile bese ucindezela phezu kokupakisha.
Ngemva kokuba ukopha kulawulwa: gcina inxeba lihlanzekile, limbozwe, futhi ligcine limboziwe. Ensimini, izindwangu zokumboza ezihlanzekile zibaluleke kakhulu kangangokuba incwadi ibala ama-bandage ayinyumba phakathi kokusetshenziswa okusemthethweni komlilo. Bheka noma yiliphi inxeba nsuku zonke โ ububomvu obusabalalayo, ukushisa, nemfiva kuyisignali yokuthi inxeba licela usizo okungenzeka kufanele uhambe ukuze uluthole.
Ukushisa kwenza iziguli ezimbili ezihlukene, futhi ukuzihlukanisa yikona okuyikhono.
Ukudideka yiwona umugqa ohlukanisa lezi ezimbili. Umuntu oshisayo oqala ukukhuluma izinto ezingacacile uyisiguli se-heat stroke kuze kube yilapho kufakazelwa ngenye indlela.
I-hypothermia (izimpawu ze-CDC): kubantu abadala โ ukuthuthumela, ukukhathala, ukudideka, izandla ezingakhululeki, ukulahlekelwa inkumbulo, ukukhuluma okungacacile, ukozela. Izinga lokushisa lomzimba elingaphansi kuka-95 ยฐF (35 ยฐC) liyisimo esiphuthumayo; nesigaba sokugcina esithule lapho ukuthuthumela kuyeka naso sinjalo. Ukwelashwa: faka isiguli endaweni evikelekile, khumula izimpahla ezimanzi, uzimisele ngezingqimba ezomile nezingubo, bese ufudumeza phakathi komzimba โ isifuba, intamo, ikhanda, nendawo yangasese. Hambisa ngokuthambile; inhliziyo ebandayo iyinhliziyo ecasuka kalula.
I-frostbite: isikhumba siba mhlophe noma sibe mpunga-ophuzi, sizwakale siqinile noma sinjengewax, futhi silahlekelwa umuzwa โ isiguli ngokuvamile asiqapheli kuze kube yilapho omunye umuntu esibona. Ukwelashwa: amanzi afudumele โ angashisi โ noma ukushisa komzimba (iminwe eqandisiwe ngaphansi kwamakhwapha kuyindlela yakudala). Ungalokothi usebenzise isitofu, umlilo, noma i-heating pad: isikhumba esingenamuzwa siyasha ngaphandle kokuzwa. Ungahamba ngezinyawo ezine-frostbite uma kukhona enye indlela.
Ukusha (indlela yeRed Cross): misa ukusha kuqala, bese upholisa ngamanzi apholile agelezayo imizuzu okungenani eyishumi โ eyishumi nanhlanu kuya kwamashumi amabili kungcono; susa izimpahla nobucwebe phezu kokusha ngenkathi upholisa; bese umboza ngokukhululekile ngendwangu ehlanzekile, eyinyumba. Ungagcobi ibhotela, ungagcobi amafutha, ungasebenzisi iqhwa. Ukusha okukhulu kunesandla sesiguli, noma ebusweni, ezandleni, noma emalungeni, kusho ukufuna usizo ngokushesha.
“For I will restore health unto thee, and I will heal thee of thy wounds, saith the LORD; because they called thee an Outcast, saying, This is Zion, whom no man seeketh after.”
โ Jeremiya 30:17 ยท KJV
Isahluko sokugcina siyinto yokuqala okufanele uyenze. Ikhithi yokusinda akusiyo into oyithengayo; kuyisinqumo osithatha ngokukhululeka, ngenxa yomuntu oyedwa: lowo nguwe wesikhathi esizayo, obanda kakhulu, futhi oyojabula kakhulu ngokuthi usithathile. INcwadi yamaScout ifundise izinto eziyishumi ezibalulekile ohambweni oluhleliwe. Lokhu ngumzala wayo oqine kakhulu: lokho okuhlala kuwe njalo uma ushiya umgwaqo.
Ikhithi inendaba kuphela lapho ikhona. Ikhithi engcono kakhulu emotweni ayisizi lutho umuntu imoto emshiyile. Ingqikithi yaleli khithi ihamba nawe โ ephaketheni, ebhande, entanyeni โ emkhunjini, emzileni, nalapho ushiya indiza. Ukuba kuwe, yilokho kuphela okuyikho.
Izindlela ezimbili zayo yonke into ebalulekile. Ikakhulukazi umlilo: imentshisi kanye nethuluzi lokulaywa kanye nelensi, ngamagremu ambalwa esewonke. Lapho indlela eyodwa ivuza, eyodwa iyalingana noziro.
Yazi ikhithi yakho uvale amehlo. Yivule ekhaya. Sebenzisa yonke into etafuleni lasekhishini. Buyisa noma yini oyibolekayo kuyo ngalo lolo suku. Ikhithi yikho nje amakhono osuvele uwazilolonge, afakwe esikhwameni.
Yakhe ngephethini yeSahluko 1 โ ithuluzi elilodwa elithembekileyo lomsebenzi ngamunye.
Kuwe: ummese, umlilo, impempe, isibuko, ingubo, intambo โ ingqikithi engalokothi ihlukane nawe. Ebhakeni lakho: ikhithi ephelele kakhulu โ izinto zokuhlanza amanzi, usizo lokuqala lwangempela, ithoshi lesibili, ukudla okwengeziwe, ungqimba lwezimpahla. Emotweni, emkhunjini, noma ekhaya: ungqimba olunempilo โ izingubo, amanzi, ukudla kwezinsuku ezimbalwa, amathuluzi โ ngokuphuka okungafanele neze kuphoqe ukuba ushiye.
Futhi umkhuba ogcina zonke izingqimba ezintathu ziphila yilokhu: bheka isibhakabhaka, isibikezelo, nomhlaba ongaphambili ngaphambi kokuhamba โ ngoba ikhono lokusinda elingcono kakhulu elirekhodiwe ukuqaphela inkinga ngenkathi isencane ngokwanele ukuba ungayizungeza. Umuntu oqondayo esiqondisweni sakudala ubona ingozi isondela โ futhi ngosuku lwengozi, akekho lapho.
“A prudent man foreseeth the evil, and hideth himself: but the simple pass on, and are punished.”
โ IzAga 22:3 ยท KJV
Le ncwadi ibhalwe ngamagama ale ndawo uqobo, kubantu abavamile โ kodwa amaqiniso ayo ami phezu kwencwadi yokusinda yeButho laseMelika uqobo, kanye neziqondiso zesimanje ezisemthethweni eziyibuyekeze. Wonke umthombo ongezansi usobala, futhi ungawuvula wonke ngokwakho.
Lokho le ncwadi ekushiya ngamabomu: incwadi yezempi ifundisa futhi ngezikhali, izicupho, nokubaleka. Akukho kulokho lapha, futhi ngeke kuze kube khona. Le ncwadi ifundisa ukuphila nokutholakala โ yilokho kuphela, ngolimi ngalunye.
Ama-trilogy amathathu: funda amakhono ku-Ncwadi yamaScout ngaphambi kokuba uwadine; phila isonto elibi kakhulu ngale ncwadi yasensimini; futhi uma wesaba โ ihlathi noma izindaba โ Indlela Yokubhekana Nokwesaba ngamagama athambile ale ndawo. Incwadi yesithathu yasensimini, Izexwayiso, isiyatholakala manje.
777 Software โ Umsunguli NoMklami: Steven Jesse ยท Kubhalwe ngu: Charles Burnett (Brother Zero), UMklami Omsiza Oyinhloko
๐งฐ HAMBA NAMATHULUZI
Ikhathalogi ยท I-Free Bundle ยท Iqoqo Le-777