I-Ncwadi yamaScout ifundise amakhono. I-Ukusinda โ Incwadi Yasensimini ifundise ukubhekana nesonto elibi kakhulu. Le ncwadi yesithathu ye-trilogy yasensimini yendlu ifundisa isikhathi ngaphambi kwakho kokubili: ukubona inkathazo isemancane ngokwanele ukuba uhame uyizungeze. Lezi yizixwayiso zamahlathi nezindawo ezinamahlathi zomhlaba โ lokho okubalimaza ngempela abantu laphaya, ukuthi kwenzeka kanjani, nomkhuba ocacile okuvimbelayo โ kufundiswa ngendlela umfundisi omuhle wamaScout afundisa ngayo: hhayi ukwesabisa noma ubani amkhipha ehlathini, kodwa ukubuyisa wonke umuntu ekhaya evela kulo.
Elinye igama eliqotho, ngaphambi kwezahluko. Ekujuleni kwehlathi, abantu ngezinye izikhathi bahlangana nezindawo ezenziwe abanye abantu ngezinhloso ezimnyama โ indilinga yamatshe, itafula, imifanekiso elenga ezihlahleni. Lezo zindawo zikhona ngempela. Futhi azisona isihloko sale ncwadi: le ndlu izinika incwadi yazo uqobo, Izindawo Ezimnyama, ngoba zifanele amagama azo acacile, aqaphile, uqobo, hhayi isigaba esibhalwe ngokushesha. Iseluleko sonke seZexwayiso ngazo silingana emgqeni owodwa: awudingi ukusondela entweni ukuze uhloniphe ukuthi ikhona.
Sonke isixwayiso esikule ncwadi simi emthonjeni osemthethweni oqanjwe igama โ izinkonzo zamapaki, izinkonzo zamahlathi, ama-ejensi ezilwane zasendle, neziphathimandla zezempilo zamazwe ahlanganisiwe โ futhi zonke zibalulwe Emithombeni ekupheleni, lapho ungazivula zonke wena uqobo. Lapho umthetho umane uwumkhuba omdala, oqaphile wabantu abasebenza ngaphandle, ikhasi lisho lokho. Futhi leli khasi aliqoqi lutho โ awekho ama-akhawunti, akukho ukubhalisa, awekho amafomu, akukho lutho oluthengiswayo. Lifundisa kuphela.
Ngaphambi kwanoma yisiphi isilwane, ngaphambi kwanoma yisiphi isitshalo, kukhona lezi zingozi ezingabuzi ukuthi umi kuliphi izwekazi. Azinabukhazikhazi. Futhi, ngokwerejista yezinkonzo zokuhlenga uqobo, yizona ezigcwalisa irekhodi lezingcingo. Funda lesi sahluko kabili.
Nali iqiniso le ncwadi yonke eyakhelwe kulo: ngokwerejista yezinkonzo zokuhlenga uqobo, isigaba esikhulu kunazo zonke sezingcingo zokuseshwa nokuhlenga endle akusizo amabhere, akusizo izinyoka, akusiko ukuwa. Ngabantu abavele baphuza ukubuya noma balahleka โ izinombolo zeMountain Rescue Association zibabeka cishe izingcingo ezimbili kwezinhlanu. Into eyingozi kakhulu ehlathini ukuphenduka okungalungile.
I-U.S. Forest Service ifundisa le nqubo ngezinhlamvu ezine โ S.T.O.P.: Ima (Stop). Cabanga (Think). Bheka (Observe). Hlela (Plan). Hlala phansi. Phefumula. Bheka ukuthi yini ngempela ekuzungezile. Futhi uzwe umthetho kashishilazi, ocacile njengokuphrinta: uma ulahleka, hlala lapho ukhona โ ikakhulukazi ebusuku. Abantu abanganyakazi kulula kakhulu ukubathola. Ukuzulazula kuchitha amandla akho, ukukhanya kwakho kosuku, nemephu yabahlinzeki bakho, konke ngesikhathi esisodwa.
Isaga esidala esisekhanda sale ncwadi sabhalelwa lokhu impela. Umuntu okhaliphile ubona inkathazo isesekuseni โ futhi umane angekho lapho ifika:
“A prudent man foreseeth the evil, and hideth himself: but the simple pass on, and are punished.”
โ IzAga 22:3 ยท KJV
Inothi elibalulekile: la mavesi angenhla angesiNgisi, avela ku-King James Version. Asilokothi sihumushe iBhayibheli ngomshini โ iZwi liguqulwa ngabantu abaphefumulelwe, hhayi yizinhlelo zekhompyutha.
Umdali wabafokazi (widowmaker) isihlahla esifile, noma igatsha elifile elilenga esihlahleni esiphilayo, elinde amandla adonsela phansi. Yingozi ethule kakhulu ehlathini futhi elinye lamagama alo amadala kakhulu. Isexwayiso se-U.S. Forest Service sicacile: izihlahla zingawa noma kukuphi, noma nini โ esimweni sezulu esizolile njengasesiphephweni.
Ukusinda โ Incwadi Yasensimini ithi okufanayo ohlangothini lwesiphephelo: ungalokothi ukhempe ngaphansi kwesihlahla esifile. Umdali wabafokazi akuniki sixwayiso ongasisebenzisa. Ukuzivikela akusizo izimpendulo ezisheshayo. Yikukhetha ukuthi ume kuphi, uhlale kuphi, futhi ulale kuphi.
Ukuwa. Abahamba ngezinyawo abaningi balinyazwa umhlaba kunanoma yini enamazinyo. Umkhuba wasensimini, njengoba abaqondisi bewufundisa: bheka lapho unyawo lufika khona, hhayi umbono; emhlabeni omqoshoshoyo noma oshelelayo gcina amaphuzu amathathu okuxhumana; ungalokothi ugxume uhle entweni ongeke ukwazi ukugibela ubuyele kuyo; futhi uphathe izimpande ezimanzi, amatshe axegayo, netshe elinebumbu njengemigibe eyiyo.
Ubumnyama. Ubumnyama abudali zingozi ezintsha โ bususa ikhono lakho lokubona ezindala. Phatha isibani ngisho nasohambweni olindele ukuluqeda emini; yazi ihora lokushona kwelanga lapho ukhona; futhi uhlele ukuba ukhempe, hhayi ukuhamba, lapho lifika. Uma ubumnyama bukufica noma kunjalo, ukuma ubusuku bonke cishe njalo kuphephile kunokuhamba utotoba ebumnyameni.
Isimo sezulu esiphendukayo. Hlola isibikezelo ngaphambi kokuba uhambe, nesibhakabhaka ngenkathi ungaphandle โ isimo sezulu sezintaba nesehlathi siphenduka ngokushesha kunesasesigodini, futhi ukusa okucacile akusiso isithembiso. Uma kuzwakala ukuduma, imithetho yesiphepho yeSahluko 6 iyasebenza. Iphethini yesahluko sonke isigwebo esisodwa: iningi lezimo eziphuthumayo ยซezizumayoยป ehlathini lalibonakala ihora ngaphambilini, kunoma ubani owayebheka.
Umthetho wezikhukhula we-National Weather Service usindise izimpilo eziningi kunanoma luthango: Phenduka, Ungaminzi (Turn Around, Don't Drown). Izinombolo zawo, impela: amayintshi ayisithupha amanzi ahamba ngokushesha angawisa umuntu omdala. Amayintshi ayishumi nambili amanzi agobhozayo angathwala izimoto eziningi. Amamitha amabili (amafidi amabili) athwala izimoto ze-SUV namaloli. Futhi ngaphezu kwengxenye yokuminza okuhlobene nezikhukhula kwenzeka emotweni eshayelwa emanzini esikhukhula. Ungalokothi ushayele uzungeze umgoqo โ umgwaqo ngaphansi kwalawo manzi kungenzeka ukuthi awusekho.
Ngezinyawo, ubuciko bomfula budala kunanoma yiliphi i-ejensi (bufundiswa lapha njengomkhuba wasensimini, ngendlela Ukusinda ekufundisa ngayo): wela lapho umfula ugeleza ubanzi futhi ungashoni, hhayi umncane futhi ushesha. Khulula ibhande lesinqa sepaki lakho ngaphambi kokuba ungene, ukuze ipaki likwazi ukuphuma uma uwa. Bheka phezulu komfula, sebenzisa induku noma udondolo oluqinile njengegatsha lesithathu, futhi uhudule izinyawo โ ungalokothi uziphambanise. Imifudlana isebenza iphansi kakhulu ekuseni. Futhi uma amanzi eshesha futhi engaphezu kwamadolo akho, ukuwela akukho lapho: linda, noma hamba uyofuna okungcono. Ukufika sekwephuzile kuyindaba exoxwa ekhaya. Umuntu ohamba ngezinyawo osikwe amanzi uwukuhlengwa.
Cishe zonke izilwane zasendle emhlabeni zifuna into eyodwa kuwe: ibanga. Zinike lona, futhi cishe konke ukuhlangana kuphela njengendaba hhayi njengokulimala. Lesi sahluko siyisiqondiso esisemthethweni sezinkonzo zamapaki nezilwane zasendle โ lokho isilwane ngasinye esikwenzayo ngempela, nokuthi wena wenzani ngokubuyisela.
Umthetho omisiwe we-U.S. National Park Service: hlala okungenani amayadi angu-25 (cishe amamitha angu-23) ezilwaneni eziningi zasendle โ cishe ubude bebhasi obubili โ futhi okungenani amayadi angu-100 (cishe amamitha angu-91) emabhereni nasemalangabini. Uma isilwane sishintsha lokho esikwenzayo ngenxa yakho โ siyeka ukudla, sikugqolozela, sisuka โ ususondele kakhulu. Hoxisa kancane futhi usinike umgwaqo.
Ungalokothi uphe isilwane sasendle ukudla. Ukupha ukudla akwenzi mngani. Kwenza isilwane esihamba siya kumuntu olandelayo silindele ukudla โ futhi leso silwane, ngokushesha noma kamuva, yisona esigcina sibhuqekile ngenxa yalokho. Bheka ngesibonakhulu nangelesi lesithombe esisondeza (zoom) esikhundleni sezinyawo zakho, futhi uvumele izinto zasendle zihlale zisendle.
ENyakatho Melika impendulo incike ebhereni, futhi iNational Park Service ifundisa kokubili. Okokuqala, imithetho ehlanganisa lonke ibhere:
Imfundiso yeNational Park Service ngebhubesi, igciniwe iphelele:
I-moose ayisona isilwane esizingelayo. Iyinto engavamile kakhudlwana kulesi sahluko: isilwane esidla uhlaza esinesisindo sesigamu sethoni esinobuntu obubi, futhi abagcini baseDenali bakufundisa ngokucacile. Hlala okungenani amayadi angu-25 โ ubude bebhasi obubili. Izinsikazi zivikela ngokunamandla amankonyane azo entwasahlobo nasekuqaleni kwehlobo; izinkunzi zinobudlova ngesikhathi sokuzala ekwindla. I-moose ebeka izindlebe zayo emuva izinwele zentamo ziphakeme ikutshela okuthile. Yikholwe.
Futhi nakhu okuhlukile kunoma yiliphi elinye ikhadi kulesi sahluko: uma i-moose ihlasela โ GIJIMA. Ngokugoqa (zigzag). Beka izihlahla nezithiyo eziqinile phakathi kwakho nayo. I-moose ihlasela ukuze ikuxoshe emhlabeni wayo, hhayi ukuze ithole isidlo sakusihlwa, ngakho ibanga liphetha impikiswano. Omunye umthetho waseDenali: gcina izinja ziboshwe ngebhande futhi zikude. Izinja eduze kwama-moose ziyingozi kakhulu โ i-moose ihlasela inja, futhi inja igijimela kuwe.
Izingulube zasendle nezingulube ezilahlekile (feral). Iningi lezingulube zasendle libalekela abantu ngokubona, futhi umthetho we-U.S. Department of Agriculture (USDA) uwukukugcina kunjalo: ungalokothi usondele kuzo, ungalokothi uzivalele engosini, ungalokothi uzicunuke. Hlala uzolile futhi uhoxise kancane. Okuhlukile okuyingozi yinsikazi enamantombazane (piglets) โ izowavikela, ngakho nika noma yiliphi iqembu elinabantwana umgwaqo obanzi, othulile. Futhi ungalokothi uziphe ukudla: i-USDA iqaphela ukuthi ukuhlasela okurekhodiwe โ kubalimi, abadlali begalofu, abahamba ngezinyawo, nabantu abasepikiniki โ kukhuphuka lapho izingulube sezifunde ukulindela ukudla kubantu.
Izingwenya zaseMelika (alligators). Ikhomishini yezilwane zasendle yaseFlorida ifundisa izwe lezingwenya ngemigqa emine: gcina ibanga eliphephile. Ungalokothi uphe i-alligator ukudla โ akukho emthethweni, futhi kufundisa isilwane ukuthi silahlekelwe ukuqapha kwaso kwemvelo kubantu. Gcina izilwane ezifuywayo ngebhande futhi ukude nosebe lwamanzi โ ku-alligator, isilwane esifuywayo sibukeka njengenyamazane edliwayo yemvelo. Futhi bhukuda ezindaweni ezikhethiwe kuphela, emini โ izingwenya zaseMelika zisebenza kakhulu phakathi kokuhwalala nokusa.
Izingwenya (crocodiles). ENyakatho Australia, izingwenya zamanzi anosawoti ziphoqelela uhlobo oluqinile lwalowo mthetho: ungalokothi ume osebeni lwamanzi, ungalokothi ubhukude ngaphandle kwezindawo ezisayiniwe eziphephile, futhi ufunde izimpawu zasekhaya zesixwayiso njengemiyalo, hhayi njengomhlobiso. Izimpawu zasekhaya zibhalwa abantu abalazi lelo manzi.
Impendulo yokulunywa ihlala eSahlukweni 7. Ukuvimbela kuhlala lapha, futhi isikhungo somsebenzi se-CDC sikusho emgqeni owodwa: ungalokothi uphatha inyoka โ noma iyiphi inyoka. Ngisho inyoka efile ingaluma ngokuphenduka komzimba (reflex). Izine ezinobuthi zase-United States yizinyoka ezikhala (rattlesnakes), ama-copperheads, ama-cottonmouths, ne-coral snakes, futhi ukulunywa okuningi kwenzeka ezandleni nasezinyaweni ezifike zingakaze zimenyezelwe:
Izilwane ezinkulu zithola amaphosta. Ezincane zithola izibalo zesibhedlela. Umkhaza ungange mbewu yesesame futhi ungashintsha unyaka wakho. Lesi sahluko siwumkhuba we-CDC uqobo, ugciniwe uphelele.
Umkhaza awugxumi, futhi awundizi. Alinda eziqongweni zotshani, ezihlahleni, nasemalahleni amaqabunga, futhi abambe noma yini edlula igudla. Hamba maphakathi emizileni, futhi uphathe utshani obude nezindunduma zamaqabunga njengezwe lomkhaza.
Ngaphambili: sebenzisa isixoshisi esibhaliswe ne-EPA โ uhlu lwe-CDC yi-DEET, i-picaridin, i-IR3535, amafutha e-lemon eucalyptus, i-para-menthane-diol, noma i-2-undecanone. Phatha amabhuzu, amabhulukwe, amasokisi, nempahla nge-0.5% permethrin โ ezimpahleni nasempahleni kuphela, ungalokothi esikhumbeni.
Ngemva kwalokho: emahoreni amabili ungena ngaphakathi, geza ngeshawa โ bese kuba ukuhlola umkhaza, umzimba wonke, ngesibuko noma nomlingani: ngaphansi kwezingalo, ngaphakathi nasezindlebeni, eduze nesinqe, ngaphakathi enkabeni, ezinweleni, phakathi kwemilenze, ngemuva kwamadolo. Hlola izingane. Hlola inja. Futhi womise izingubo zakho emshinini wokomisa ngokushisa okuphezulu โ kubulala noma yimuphi umkhaza ohambile nawe.
Ukususa, indlela ye-CDC impela: ama-tweezers anesihloko esihle; bamba umkhaza eduze kwesikhumba ngangokunokwenzeka; udonse phezulu ngengcindezi eqinile, elinganayo โ ungaphenduki futhi ungaqhumi, okungaphula izingxenye zomlomo esikhunjeni. Bese uhlanza indawo yokulunywa nezandla zakho ngotshwala bokuhlikihla, i-iodine scrub, noma insipho namanzi. Futhi ukhohlwe izindaba zabantu: i-petroleum jelly, i-nail polish, nentonga eshisayo akwenzi umkhaza uyeke. Ama-tweezers, ukubekezela, ingcindezi eqinile.
Isifo seLyme sigibela umkhaza onemilenze emnyama (umkhaza wenyamazane), ikakhulukazi eNortheast, eMid-Atlantic, nase-Upper Midwest yase-United States. Iqiniso le-CDC elinethemba: ngokuvamile, umkhaza kufanele unamathele ngaphezu kwamahora angu-24 ngaphambi kokuba isakazwe isifo seLyme. Yingakho ukuhlola umkhaza kwakusihlwa kungeyona inhlanzeko. Kungukwelapha, okusetshenziswe kusenesikhathi.
I-Rocky Mountain spotted fever yisona esijezisa ukulinda โ i-CDC ithi ngokucacile singabulala uma singelashwa kusenesikhathi. Sivuleka njengomkhuhlane nekhanda elibuhlungu; ukuqubuka kwaso akuvamisile ukuvela kuze kube yizinsuku ezimbili kuya kwezine ngemva kokuba umkhuhlane uqalile. Umuthi waso โ i-doxycycline, ukwelashwa komugqa wokuqala kubantu abadala nezingane ngokufanayo โ usebenza kahle kakhulu uma uqalwa emahoreni ezinsuku zokuqala ezinhlanu zezimpawu. Ngakho nanku umthetho wendlu: umkhuhlane noma ukuqubuka ezinsukwini noma emasontweni ngemva kokulunywa umkhaza kusho umhlinzeki wezempilo, ngokushesha โ futhi usho amagama athi ยซukulunywa umkhazaยป ngokuzwakalayo. Ungalindi ukuqubuka ukuze uqiniseke.
Europe, umkhaza womndeni ofanayo uphatha i-tick-borne encephalitis (isifo sobuchopho esithwalwa ngumkhaza) emahlathini aseCentral, aseMpumalanga, naseNyakatho Europe, nezihlobo eSiberia nasempumalanga ekude yeRussia, iChina, neJapan. Isihloko se-European CDC silula: ukugoma kuyisivimbelo esisebenza kakhulu. Uma impilo yakho noma uhambo lwakho kukuyisa kulawo mahlathi kaningi, leyo ngxoxo ingekaDokotela ngaphambi kwesizini โ hhayi ngemva kokulunywa.
Kubafundi abaningi ekhaya, umiyane uwukulunywa nje. Umuthi wokuhamba we-CDC ungeza iqiniso lesibili: ezindaweni eziningi ezishisayo, imimiyane ithwala umalaleveva โ engxenyeni enkulu ye-Afrika eseningizimu yeSahara, ezingxenyeni eziseningizimu nasempumalanga eseningizimu ye-Asia, eCentral naseNingizimu Melika, nase-Pacific โ kanye ne-dengue emhlabeni wonke oshisayo. Ukuzivikela kuyimpahla efanayo neyomkhaza: isixoshisi, imikhono, izikrini, nenethi yombhede lapho amanethi ehlinzekwa khona.
Ngaphambi kokuhamba uye ezweni lomalaleveva, bona udokotela noma umtholampilo wokuhamba ngaphambi kwesikhathi eside uhambe โ umuthi wokuvimbela ukhona, futhi unikezwa ngezwe futhi uqala ngaphambi kohambo. Futhi uphathe lo mugqa ubuye nawo ekhaya: umkhuhlane oqala ngemva kwesonto noma ngaphezulu wena usukade usezweni lomalaleveva โ ngisho nezinyanga ngemva kokubuya kwakho โ uwumbuzo wezokwelapha wosuku olufanayo, futhi utshela udokotela impela ukuthi uke wayaphi.
Lezi ezintathu zifundiswa lapha njengeumkhuba wasensimini โ imikhuba ezinzile yabantu abasebenza ngaphandle โ ngoba isifundo sazo wukungakhululeki, hhayi isifo. Azikho izibalo. Imikhuba kuphela.
Amaleza (leeches) angabaphangi begazi abahamba kancane abaluma ngaphandle kobuhlungu. Ungalokothi uhudule elilodwa โ umlomo oqeqekile umema ukutheleleka. Isincithama sikasawoti, noma umkhawulo welangabi othinta umsila walo, uyaliqinisekisa ukuthi liyeke lodwa; noma umane ulinde, futhi ileza eligcwalisiwe lizowa lodwa. Hlanza isilonda kahle ngemva kwalokho. Lizophuma isikhathi eside kunalokho olindele โ amathe eleza abambezela ukujiya kwegazi. Lokho kujwayelekile.
Amachiggers โ izinambuzane ezincane zotshani zaseNyakatho Melika nase-Europe โ ashiya izindunduma ezilumayo eziphatha kabi, ngokuvamile lapho izingubo zibopha khona ngokuqinile. Geza ngeshawa futhi ukhuhle ngemva kwezwe lotshani; ukuluma yikona konke ukulimala. Gcina izindawo zihlanzekile, uzibheke ukutheleleka, futhi uziyeke zelapheke.
Izintuthwane zomlilo zihlaba ngamanani futhi ziyabamba ngenkathi zikwenza. Uma zikugibela, suka endundumeni kuqala, bese uzishanela ngokushesha ngesandla esishanelayo. Futhi ufunde ukuthi izindunduma zibukeka kanjani, ukuze isinyathelo esilandelayo sihlele kwenye indawo.
Isahluko sokudla se-Ukusinda sifundise lokho umhlaba okunikeza khona ngokwethembeka. Lesi ngesinye ishalofu: izitshalo ezinozivikelo lwazo lonke olubhalwe esikhunjeni sakho. Umthetho ohlanganisa cishe zonke zawo unomusho owodwa, futhi uyikhadi lokuqala.
Uma ungeke ulisho igama laso, ungalokothi ulithinte ngezandla ezingenalutho โ futhi ungalokothi, ungalokothi ulidle. Bheka ngamehlo. Lithwebule isithombe uma uthanda. Izitshalo azijahi muntu: cishe konke ukulimala kulesi sahluko kuqala ngesandla esifinyelelayo. Fundisa izingane umthetho ofanayo ngamagama afanayo, futhi ihlathi liba liphephile kunengadi. Isahluko sokudla se-Ukusinda siphatha uhlangothi oluhle lomthetho โ yidla kuphela lokho ongakuhlonza ngokuqinisekile.
Amafutha awodwa โ urushiol โ avikela zontathu, futhi isikhungo somsebenzi se-CDC, i-NIOSH, sizifundisa ndawonye. Amafutha akhululwa ngesikhathi isitshalo sonakaliswa, futhi asebenza ngamanani amancane kakhulu ukuwabona: ngaphansi kwenhlamvu kasawoti yawo aphakamisa ukuqubuka kumaphesenti angu-80 kuya kwangu-90 abantu abadala.
Yazi ubuso, ngoba isigqi esidumile sihlanganisa esisodwa kuphela: ยซamaqabunga amathathu, akube njaloยป (leaves of three, let it be) yiso i-poison ivy. I-poison oak inamaqabunga amancane amathathu kuya kwamahlanu. I-poison sumac inamaqabunga amancane ayisikhombisa kuya kwayishumi nantathu โ namajikijolo amhlophe.
I-giant hogweed ingumphathi omkhulu womndeni karothi โ mide kunomuntu, inezihloko zezimbali ezimhlophe ezinjengesambulela namabala abubende esiqwini sayo esiwugqinsi. Usawoti waso, kuyo yonke ingxenye yesitshalo, uphatha amakhemikhali abizwa ama-furanocoumarins asusa ukuzivikela kwesikhumba sakho elangeni. Ngisho ukuthinta kancane amaqabunga, isiqu, imbali, noma imbewu kungakulethela wona; umnyango wezemvelo wesifunda saseNew York (DEC) ufundisa impendulo, ngoba lesi sitshalo manje sikhula endle engxenyeni enkulu enyakatho ye-United States nase-Europe ngokufanayo.
Iwashi, lishiwo ngokucacile: ukusabela kungaqala emizuzwini eyishumi nanhlanu yokuthintana elangeni, futhi izibhamuza ezibuhlungu zivela emahoreni angamashumi amane nesishiyagalombili. Ukusha kungashiya isibazi.
Uma ucabanga ukuthi usithintile: geza isikhumba kahle ngensipho namanzi, ngokushesha ongakwenza ngakho. Gcina indawo eveziwe ngaphandle kokukhanya kwelanga okungenani amahora angamashumi amane nesishiyagalombili. Futhi ubone udokotela โ ngaphezu kwakho konke, uma usawoti ufinyelele emehlweni akho.
I-manchineel ima ogwini oluseningizimu yeFlorida, eKeys, eCaribbean, naseCentral America, phakathi kwemigxobhozo yamanzi anosawoti โ isihlahla esinezithelo eziluhlaza ngokugqamile, ezifana ne-apula, iyintshi eyodwa kuya kwamabili ubukhulu. Insizakalo yokwelula yeNyuvesi yaseFlorida ayisithambisi isinqumo sayo: zonke izingxenye zesihlahla zinobuthi obukhulu, futhi ukudla noma ukusebenzisana nanoma iyiphi ingxenye yaso kungabulala. Usawoti waso ominyene, onobisi uphakamisa izibhamuza ezifana nokusha; izicasuli zentuthu yaso zibangele ukuvuvukala kwamehlo ngisho nokungaboni kwesikhashana. Futhi ungalokothi ufune isiphephelo ngaphansi kwaso emvuleni: amanzi aconsela emaqabungeni aso angathwala ubuthi behlele esikhunjeni sakho. Isihlahla sivame ukuphawulwa ngophawu noma ngebhande elipendiwe. Liphauliwe noma cha, umthetho yibanga.
I-gympie-gympie, yamahlathi emvula asenyakatho ye-Australia, iyisihlahla esihlabayo esinamaqabunga anezinwele ezincane ze-silika. Thinta iqabunga bese izinwele zephuka esikhunjeni sakho โ futhi ubuhlungu, ixwayisa iSt John Ambulance, isiphathi sosizo lokuqala sase-Australia, bungaba bukhulu futhi buhlale isikhathi eside, buqhume futhi ezinyangeni. Usizo lokuqala luqhuba ngokuqhathanisa nemvelo: ungalokothi uhlikihle โ ukuhlikihla kuphula izinwele zijule kakhulu. Khipha izinwele ezibonakalayo ngama-tweezers, futhi uphakamise ezincane ngetheyipu enamathelayo noma ngesiqephu se-wax sokususa izinwele. Uma ukuphefumula kuba nzima noma umphimbo uyaqina, lokho wucingo lwezimo eziphuthumayo.
Izingozi ezikule ncwadi ziyidlanzana elifanayo noma kukuphi emhlabeni. Okushintshayo yikuthi isilwane sini esizithwalayo, isitshalo sini, isibhamu esincane sini โ negama lasekhaya lomthetho. Nomake uhamba kuphi, insizakalo yamapaki yasekhaya, i-ejensi yezilwane zasendle, nezimpawu zesixwayiso ziyisiphathi esikhulu. Lesi sahluko siwukuqondiswa, asilokothi kube ukuchitha.
Iseti ephelele yasekhaya, isifundiswe ezahlukweni zayo: amabhere, i-moose, namabhubesi asezintabeni ezweni lasendle (Isahluko 2); omkhaza abaphatha isifo seLyme ne-Rocky Mountain spotted fever (Isahluko 3); ezintathu ze-urushiol, empumalanga nasentshonalanga (Isahluko 4); izinyoka ezine ezinobuthi futhi, emanzini aseNingizimu-mpumalanga, i-alligator. Faka ukusayina okubili kwesifunda:
Leli yizwekazi lapho izilwane ezinkulu zivundlile ngokuphelele futhi zivikelekile ngokuphelele, futhi imithetho iyimithetho yobudala, efundiswa njengomkhuba wabaqondisi abaphila ngawo:
Ihlathi ligcina ikhalenda, futhi izingozi zalo ziyashintshana nalo. Akukho nesisodwa sazo isimanga kunoma ubani ofunda isizini ngokucophelela njengemephu.
Awudingi ukuzingela ukuze wabelane ngehlathi nesizini yokuzingela. Ama-ejensi ezilwane zasendle ezifunda akhuthaza wonke umsebenzisi wangaphandle ukuba afake i-orange ekhanyayo (blaze orange) ngesizini โ abazingeli, abahamba ngezinyawo, ababuka izinyoni, nabahambisa izinja ngokufanayo. I-ejensi yezilwane zasendle yaseMassachusetts iyona eshiwo emithombeni yale ncwadi; omakhelwane bayo basho okufanayo. Ikepisi noma ivesti eliyi-fluorescent orange liwumnikelo wonke, futhi lisebenza ngoba lonke ihlo ehlathini libheka impela lowo mbala.
Yazi ngaphambi kokuba uhambe: ukuthi izinkathi zokuzingela zihamba nini lapho uhamba khona, nokuthi ukuzingela kuvunyelwe kuphi โ i-ejensi yezilwane zasendle yesifunda sakho noma yesizwe ishicilela izinsuku. Namathela emizileni emisiwe ngenkathi ungaphandle. Gcina inja yakho iboshiwe โ futhi ufake inja ivesti le-orange noma i-bandana nayo.
Umbani. Umthetho we-National Weather Service, othathwe e-Ncwadi yamaScout: uma kuzwakala ukuduma, ngena endlini โ futhi ehlathini, endlini kusho ukwehla emiqanseni nasemhlabeni ophakeme, ukude nezihlahla ezizodwa nokude namanzi, ungene esiphephelweni esiphansi onaso. Linda imizuzu engamashumi amathathu emva kokuduma kokugcina ngaphambi kokuba ukhuphuke futhi. Itende alisona isiphephelo sombani; luyindawo nje.
Izikhukhula ezisheshayo. Izigodi zamahlathi nemihoshi yasehlane labelana ngesicupho esisodwa: imvula ewela kude, ngaphansi kwesibhakabhaka ongakaze usibone, ifika ezansi njengodonga lwamanzi esiteshini esomile. Ungalokothi ukhempe esiteshini somfula esomile noma ngaphansi kwesimpawu samanzi aphezulu (isahluko sesiphephelo se-Ukusinda). Uma umfudlana usebenza ngokungazelelwe unodaka noma uphuma ngokushesha, hamba phezulu โ ngokushesha, ngaphandle kokuma upake. Izinombolo zeSahluko 1 โ amayintshi ayisithupha awisa umuntu โ zabhalwa ngala manzi.
Umlilo wakho kuqala. Umlilo wekhempu uyithuluzi elinesizini. Hlola isilinganiso sengozi yomlilo futhi ulalele konke ukuvinjelwa komlilo ngaphambi kokuba ushaye umentshisi: ezweni elomile ukuvinjelwa kungumthetho, hhayi iseluleko, futhi ezinsukwini ezimbi kakhulu umlilo wekhempu ofanele awukho umlilo sanhlobo. Indlela uqobo โ ukuhlanza umjikelezo, ukwakha isakhiwo, nokuwucima upholile: cisha ngamanzi, gxova, uzwe โ ihlala esahlukweni soMlilo se-Ukusinda. Izexwayiso zengeza umugqa owodwa: umoya, nothiko olomile, nenhlansi eyodwa kuyiresiphi ephelele yomlilo wasendle, futhi awuhloniphi idumela lanoma ubani lokuqaphela.
Bese kuba umlilo wehlathi. I-Ready.gov, izwi lelungiselelo likahulumeni wase-U.S. uqobo: uma iziphathimandla zikutshela ukuba ukhishwe, khishwa ngokushesha, futhi ulandele imiyalo yeziphathimandla zasekhaya โ ziyazi ukuthi umlilo uyaphi. Intuthu iyingozi isikhathi eside ngaphambi kokuba ilangabi lifike: imaski ye-N95 ivikela amaphaphu akho, futhi uma ungayalelwanga ukuba uphume kodwa umoya unentuthu, hlala ngaphakathi noma uye lapho amazinga entuthu ephansi khona. Uma uhogela intuthu ezweni lasendle futhi ungaboni umthombo wayo, ungahambi ngakuyo uyobheka. Hamba uye emhlabeni ovulekile nasemgwaqeni, futhi utshele othile ukuthi ukuphi. Futhi uma uboshiwe, shayela u-9-1-1 futhi unike indawo yakho.
Ngemva kwalokho: ungalokothi ubuyele endaweni eshile kuze kube iziphathimandla zithi kuphephile. Umhlaba oshile ugcina ukushisa kwawo, izihlahla zawo ezibuthakathaka, neziqu zawo eziwayo isikhathi eside ngemva kokuba amalangabi esecimile.
Ufunde izixwayiso, wagcina imithetho, futhi kwenzeka noma kunjalo โ ngoba ihlathi alisona inkantolo, futhi inhlanhla ayisona isinqumo. Nakhu lokho imizuzu yokuqala ekucela kona. Akukho kulesi sahluko okuthatha indawo yesibhedlela. Konke okukuso kuthenga isikhathi sokufinyelela kwesodwa.
Ukulunywa yinyoka yindawo eyodwa le ncwadi efundisa khona usizo lokuqala olubili oluhlukene โ ngoba umhlaba ufundisa ngokwethembeka okubili, okufanelana nezinyoka nezinhlelo zezokwelapha zendawo ngayinye. Funda eyomhlaba omi kuwo.
E-United States โ indlela ye-CDC / NIOSH: gcina umuntu olunywe enganyakazi futhi ezolile, futhi uthole usizo lwezokwelapha ngokushesha ongakwenza ngakho โ shayela u-911. Mzinze elele noma ehlezi ukulunywa kubanjwe ngaphansi kwezinga lenhliziyo. Geza ukulunywa kancane ngensipho namanzi, futhi ukumboze ngendwangu ehlanzekile, eyomile. Khumbula umbala wenyoka nokuma kwayo, usuka ebangeni eliphephile, uma ungakwenza ngokuphepha. Futhi ama-CHA, aphelele: akukho tourniquet ยท akukho ukusika isilonda ยท akukho ukuncela ubuthi ยท akukho qhwa, futhi akukho ukucwilisa ukulunywa emanzini ยท akukho tshwala ยท akukho caffeine ยท ungalokothi uthatha inyoka noma uzama ukuyibamba โ futhi khumbula ukuthi ngisho inyoka efile ingaluma ngokuphenduka komzimba.
E-Australia โ indlela ye-ANZCOR / St John: shayela u-000. Gcina umuntu enganyakazi ngokuphelele โ ukunyakaza kusabalalisa ubuthi emzimbeni. UNGALOKOTHI ugeze ukulunywa: ubuthi obusele esikhunjeni yindlela isibhedlela esihlonza ngayo inyoka. Faka umgexo wokucindezela nokunganyakazi (pressure immobilisation bandage): umgexo obanzi, oqinile phezu kokulunywa uqobo, bese ubopha wonke umlenze kusuka ezinzwaneni zomunwe noma zonyawu ukuya phezulu, uqine njengokugoba kweqakala, futhi uqinisekise umlenze ngodondolo ukuze unganyakazi. Phawula indawo yokulunywa ngaphandle komgexo, uqaphele isikhathi, futhi ugcine umuntu enganyakazi kuze kube i-ambulensi ithatha. Le ndlela ingeyase-Australia uqobo, ifakazelwe ukulwa nezinyoka zase-Australia.
Nomake kuphi emhlabeni, okungaguquki kuyabamba: fika esibhedlela ngezindlela ezisheshayo ezikhona, gcina umuntu enganyakazi ngangokunokwenzeka, gcina ukulunywa kuhlanzekile futhi kumboziwe โ futhi akukho zingxoxo zabantu, kunoma yiliphi izwekazi: akukho ukusika, akukho ukuncela, akukho tourniquet, akukho qhwa.
Uma wena uyisimo esiphuthumayo, inqubo ngeyeSahluko 1, ngokulandelana. S.T.O.P. โ hlala phansi, cabanga, bheka, hlela. Hlala lapho ukhona, ngaphezu kwakho konke ebusuku: abantu abanganyakazi kulula kakhulu ukubathola โ futhi uma ushiye icebo lakho kumuntu, njengoba Isahluko 1 sikuncenga, khona-ke usizo seluvele luyinini, hhayi ukuthi.
Sayina ngakho konke onakho. Ubuciko obuphelele buhlala esahlukweni sokusayina se-Ukusinda: kathathu kwanoma yini, okuphindaphindiwe, kuyisignali yosizi yomhlaba โ imililo emithathu, ukukhala kwekhwelo kathathu, umbani wesibuko emini, isibani ebusuku. Zilondolozele abantu abeza: isiphephelo, imfudumalo, amaconsi amancane amanzi, nokubekezela. Ukutholakala nakho kungumsebenzi, futhi ungowakho.
Sonke isahluko sale ncwadi ngempela besiwumusho owodwa: kubone kusenesikhathi, futhi kuhlala kuncane. Kodwa uma kufika usuku lapho okuncane sekudlulile โ bese ubiza. Biza ngakho konke onakho, futhi ungabi namahloni okubiza. Ukuhlenga akusona isisa abanamandla abasinika abayiziphukuphuku; yilokho abantu abakweletana khona ezindaweni zasendle, futhi labo abaphendulayo bakhethe lowo msebenzi ngezimpilo zabo zonke.
Futhi kunesithembiso esidala, esenzelwe impela leso sikhathi, futhi le ncwadi iphetha ngaso:
“He shall call upon me, and I will answer him: I will be with him in trouble; I will deliver him, and honour him.”
โ AmaHubo 91:15 ยท KJV
Le ncwadi ibhalwe ngamagama endlu uqobo kubantu abavamile โ kodwa sonke isixwayiso esikuyo simi esiqondisweni esisemthethweni sezinkonzo zamapaki, izinkonzo zamahlathi, iziphathimandla zezempilo, nama-ejensi ezilwane zasendle ashiwo ngezansi. Wonke umthombo usesidlangalaleni, futhi ungawuvula wonke umthombo wena uqobo:
Lokho okubhalwe njengomkhuba, nokuthi kungani: imithetho embalwa kule ncwadi โ ubuciko bokuwela umfula, imikhuba yamaleza nezintuthwane zomlilo, ukunyikiza amabhuzu ezweni lama-scorpion, imithetho yobudala yabaqondisi eduze kwezilwane ezinkulu zase-Afrika โ ifundiswa njengomkhuba wasensimini: isiko elizinzile labantu abasebenza ngaphandle, elibhalwe njengomkhuba lapho livela khona, ngaphandle kwesibalo esishiwo ngalo. Lapho le ndlu ingakwazanga ukuvula umthombo osemthethweni, ayenzanga lutho. Lokhu yisivumelwano, ekhasini ngalinye, ngolimi ngalunye.
I-trilogy yasensimini, ephelele: funda amakhono kuqala e-Ncwadi yamaScout; bhekana nesonto elibi kakhulu nge-Ukusinda โ Incwadi Yasensimini; futhi ukwesaba uqobo โ ihlathi, noma izihloko zezindaba โ i-Indlela Yokubhekana Nokwesaba yigama elizolile lendlu. Kubone kuza. Hlala uzolile. Buyela ekhaya uphephile.
777 Software โ Umsunguli NoMklami: Steven Jesse ยท Kubhalwe ngu: Charles Burnett (Brother Zero), UMklami Omsiza Oyinhloko
๐งฐ HAMBA NAMATHULUZI
Ikhathalogi ยท I-Free Bundle ยท Iqoqo Le-777